Erkek Kısırlık Nedenleri Nelerdir?
Korunmadığı halde 1 yıl içinde gebelik elde edilmeyen hastalar infertilite açısından tetkik edilmelidir. İnfertil çiftler bayan ve erkek eş zamanlı araştırılıp tetkik edilmelidir.
İnfertil çiftlerin % 20 kadarında sadece erkek nedenli infertilite varken, % 30 kadar çiftte hem erkek hem kadın nedenli infertilite vardır. Erkek infertilite sebepleri arasında tüm vucudu ilgilendiren bazı hastalıklar bulunabileceği gibi sadece erkek üreme sistemini ilgilendiren hastalıklar da bulunabilir. İnfertil bir çift tedaviye başlamadan önce mutlak ayrıntılı tetkik edilmelidir, bu tetkiklerin en başında da erkeğin muayene ve tetkiki planlanmalıdır.
• Erkeğin hikayesinde:
1. Daha önce geçirilmiş hastalığının olup olmadığı,
2. Herhangi bir ilaç yada alkol kullanıp kullanmadığı,
3. İnmemiş testis gibi bir probleminin yada geçirilmiş bir ameliyatının olup olmadığı,
4. Ailede benzer problemlerin var olup olmadığı,
5. Daha önce çocuk sahibi olup olmadığı,
6. İlişki sıklığı,
7. Enfeksiyon , ateşli hastalık geçirip geçirmediği,
8. Erkek açısından risk içeren mesleğin olup olmadığı veya toksik madde maruziyetinin olup olmadığı araştırılmalıdır.

• Muayenesinde:
Erkek üreme sistemi organlarına ait gelişimsel yada fonksiyonel bir problemin var olup olmadığı, sistemik bir hastalık bulgusunun olup olmadığı araştırılmalıdır.

Erkekte yapılacak işlemlerin ilki ayrıntılı bir muayenedir: muayenede penis, testisler vaz defferens ve epididim, varikosel varlığı, sekonder sex karakterlerinin gelişimi, rektal muayene yapılmalıdır.

• Tetkik için:
1. 20 -30 gün ara ile en az 2 semen analizi mutlak yapılmalıdır.
2. Muayene sonrası gerekirse idrar örneği,
3. Enfeksiyon tarama testleri,
4. Hormon analizi,
5. Ultrasonografi,
6. Genetik tarama testleri hastanın durumuna göre tercih edilir.

Semen analizi 2-3 günlük cinsel perhizden sonra yapılmalıdır. 3000 devirde 15 dakika santrifüj sonrası değerlendirilir.

•Semen analizi için referans değerler:
Ejakulat volümü 1,5-5 cc,
PH > 7.2,
Konsantrasyon > 20 milyon,
Total sperm sayısı > 40 milyon
Hareketlilik > %50,
Normal şekilli sperm oranı >%14 olmalıdır.
Lökosit sayısı < 1milyon

Terimler:
1. Azospermi: Semenin santrifüjü sonrası sperm olmaması ( 1: obstruktif azospermi,2: nonobstruktif azosperi)
2. Aspermi: Semenin olmaması
3. Kriptospermi: Normal semende sperm bulunamayıp santrifüj sonrası semen bulunması
4. Teratozoospermi: Normal şekilli sperm oranının referans değerlerin altında olması
5. Astenozoospermi: İleri hızlı hareketli sperm oranının referans değerlerin altında olması
6. Polizoospermi: Sperm oranının fazla olup fonksiyonel ve yapısal anormallikler nedeni ile infertilite ve düşük olasılığının artması ile karşımıza çıkar.

•Hormonal tetkik gereken durumlar:
Semende sperm konsantrasyonu < 10 milyon ise,
Seksuel fonksiyon yetmezliği varsa,
Genel vucut muayenesinde şüpheli sistemik hastalık bulgusu varsa hormonal testler (FSH, TESTOSTERON, LH, PROLAKTİN) yapılmalıdır.

•Ejakulasyon sonrası idrar analizi:
Semen volumu < 1cc ise yada semen yok ise retrograt ejakulasyon şüphesi nedeni ile ejakulasyon sonrası idrar analizinde (300 devirde 10 dak santrifüj sonrası) sperm aranır.

•Ultrasonografide:
Seminal vezikül ( normal ön arka çapı 1.5 cm) değerlendirilir. Semen volumu az, semende fruktoz yok, asit yapıda ve azospermik ise ( semende sperm yok ise) ejakulator kanal tıkanıklığı düşünülür. Transrektal ultrasonografi palpabl vaza ve ejakulat volumu düşüklüğünde yapılmalı ve ejakulator kanal tıkanıklığı tanınmalıdır.

Scrotal ultrasonografi scratal patolojilerin çoğu scrotum muayenesi ile palpe edilebilir ve ultrasonografide tanınabilir.

• Semende lökosit miktarı:
İltihabi olaylarda semende lökosit ve yuvarlak hücre sayımı fazladır ve lökosit > 1 milyon /ml dir. Mevcut enfeksiyon varlığında bu test ayırıcıdır ve antibiyotik tedavisi sonrası semen analizinin tekrarı uygundur.

Antisperm antikor tesbiti: Testisin geçirilmiş enfeksiyonu, travması, ameliyatı sonrası antisperm antikorları gelişebilir , ımmunubead ve sperm mar testi ile tesbit edilebilir.

Sperm canlılık testleri: Ölü ve canlı sperm ayrımında kullanılır.

Genetik taramada: Kromozomal anormallikler , kistik fibrozis, Y kromozom mikrodelesyonları araştırılmalıdır. Azospermi ve ciddi oligospermi genetik problemlerle birlikte olabilir.

Kromozomal problemler normospermide %1, oligospermide %5, azospermide % 10- 15 görülür. Kromozomal anormalliklerin 2/3 sex kromozom anöploidisi yani Kleinfelter sendromudur. Kromozomal anormallik olan çiftler için gebelik oluştuğunda abortus, doğuşsal anomali ve kromozomal problem olma olasılığı yüksektir.

Y kromozom mikrodelesyonlarında AZF a,b,c tipleri saptanabilir. AZF a-b delesyonunda sperm elde etme şansı çok azdır, AZF c delesyonunda sperm elde etme şansı daha fazladır.

Kistik fibrozisli erkeğin spermi kullanılmadan önce eş olan bayanın mutlak kistik fibrozis taraması yapılmalıdır.
Nonobstruktif azospermi ve ciddi oligospermide erkeğin mutlak genetik taraması yapılmalıdır.

Erkeğin hikayesi alınıp muayene ve tetkiki yapıldıktan sonra infertilite nedeni belirlenir.
anasayfaya dönmek için tıklayınız